ETİYOPYA – ADORSİ YIKANMIŞ

Adorsi, Etiyopya’nın Gedeo bölgesinde, Yirgacheffe woreda sınırları içinde yer alan ve özel mülkiyete ait bir yıkama istasyonu. İstasyon, Aricha kebelesinde konumlanıyor ve Testi Coffee’nin sahadaki istasyon ağının parçası. Testi Coffee ise Faysel A. Yonis tarafından kurulmuş, aile geleneğini modern süreç yönetimiyle birleştiren bir üretici-ihracatçı yapı olarak öne çıkıyor.

“Testi” kelimesi Harar dilinde “mutluluk” anlamına gelir. Bu lot, markanın kalite çıtasını sistematik biçimde yukarı taşımayı hedefleyen Premium Cherry Selection (PCS) programı kapsamında hazırlanmış bir seçki. 2018’den bu yana sürdürülen program, yetiştirmeden hasada ve işleme aşamasına kadar her adımda iyi uygulamaları standarda bağlamayı amaçlıyor. Üretici tarafında ise net bir motivasyon var: yalnızca tamamen olgun kiraz teslim eden çiftçilere ek prim veriliyor. Böylece kalite, “niyet” değil “kriter” hâline geliyor.

İşleme tarafında kiraz seçimi bilinçli bir denge üzerine kurulu. Partinin yaklaşık %80’i tam olgun, %20’si ise olgunlaşma eşiğindeki (alacalı) kirazlardan oluşturuluyor. Ardından kirazlar su tanklarına alınarak yüzdürme yöntemiyle kusurlu meyveler ayrıştırılıyor; yüzeyde kalanlar eleniyor, yoğun ve sağlıklı kirazlar işleme hattına yönlendiriliyor.

Seçimden hemen sonra depulping uygulanıyor ve çekirdekler 100 saatlik kontrollü fermantasyona alınıyor. Beş güne yayılan bu süreçte her 24 saatte bir tank suyu tamamen boşaltılıp taze ve soğuk suyla yenileniyor. 18.5–20.5 °C aralığındaki serin sıcaklık, fermantasyonun “hızla” değil “hassasiyetle” ilerlemesini sağlıyor; sonuçta profil daha temiz, asidite daha belirgin ve bitiş daha rafine bir çizgiye oturuyor.

Fermantasyon tamamlandığında parşömen kahve (çekirdeği saran zar tabakasıyla) tanklardan çıkarılıyor ve Afrika yataklarına seriliyor. Kurutma, sert güneşin agresif etkisini kıran parabolik gölgelik altında yaklaşık 15 gün boyunca yavaş yavaş ilerliyor. Bu nazik kurutma yaklaşımı, yıkanmış Etiyopya karakterinin “parlak, net ve çiçeksi” tarafını korurken, fincanda çizgisi belirgin ve dengeli bir ifade bırakmayı hedefliyor.

Etiyopya - Adorsi Yıkanmış

siyah çay, çiçeksi, sarı şeftali, tatlı

Bölge:
Yirgacheffe, Gedeo, Aricha
Üretici:
Faysel Abdosh
Yıkama İstasyonu:
Adorsi
Tür:
74110, 74158, 74148
İşlem:
Yıkanmış
Rakım:
1950-2150 m
Hasat:
2024-2025
Kavuran:
Probador Collectiva

Tarihçe - ETİYOPYA

1) Etiyopya, kahve dünyasında neredeyse mitolojik bir yere sahiptir. Bunun nedeni yalnızca Arabica’nın anavatanı olması değil; kahvenin ülkede bir tarım ürünü olmanın ötesine geçip gündelik yaşamın doğal bir parçasına dönüşmesidir. Pek çok ülkede kahve, sömürge dönemlerinde ekonomik bir “nakit ürün” olarak yaygınlaşırken Etiyopya’da yüzyıllardır ekilir, yetiştirilir ve tüketilir. Yabanıl bir bitki olarak keşfedilip zamanla hem ev içi kullanım hem de ticari üretim alanına taşınan kahve, bu topraklarda kültürel hafızanın içine yerleşmiştir.

Dışarıdan bakıldığında Etiyopya kahvesinin önemini tek bir başlığa sığdırmak zordur: kültürel, politik ve ekonomik katmanlar iç içe geçer. Bir de Etiyopya’nın benzersiz genetik çeşitliliği eklenince ülke, kahveseverlerin “bitmeyen kaynak” olarak gördüğü bir coğrafyaya dönüşür. Farklı mikro iklimler, yükseklikler ve yerel varyeteler, Etiyopya kahvesinin her yıl yeniden keşfedilmesini sağlar. Bu nedenle Etiyopya kahvesi, yalnızca bir menşei değil; kahve kültürünün kendisiyle özdeşleşen bir referans noktasıdır.

2) Etiyopya’da kahvenin ayrıcalıklı konumu, üretim kadar tüketim alışkanlıklarında da kendini gösterir. Ülkede üretilen kahvenin önemli bir kısmı iç pazarda değerlendirilir; kahve, yalnızca ihraç edilen bir tarım ürünü değil, aynı zamanda günlük hayatın temel pratiklerinden biridir. Bu durum, Etiyopya kahvesini sadece “dışarıya satılan” bir lezzet olmaktan çıkarıp, toplumun ritmine eşlik eden bir içecek haline getirir.

Bu ritmin en görünür biçimi, geleneksel Etiyopya kahve seremonisidir. Ailelerin ve dostların bir araya geldiği anlarda kahve hazırlamak başlı başına bir törendir: çekirdekler tavada kavrulur, servis öncesi taze öğütülür ve jebena adı verilen demliğe alınarak demlenir. Yoğun gövdeli kahve küçük fincanlarda sunulur; ardından aynı telve üzerinden daha hafif iki servis daha hazırlanabilir. Bu seremoninin yavaşlığı bir kusur değil, bir anlamdır: misafirperverliğin, sohbetin ve topluluk hissinin somut bir ifadesidir. Etiyopya kahvesi bu yüzden sadece tat profiliyle değil, taşıdığı kültürel bağlamla da “özel” kabul edilir.

3) Etiyopya’daki kahve üretimi, ölçek açısından da birçok ülkeye benzemez. Çiftçilerin büyük bölümü 1 hektardan küçük alanlarda çalışır ve çoğu zaman kahveyle birlikte kendi gıda ihtiyaçlarını karşılayacak ürünler de yetiştirir. Bu nedenle Etiyopya’da devasa plantasyonlardan çok, kahve ağaçlarının bahçe içinde ya da orman dokusuna yakın alanlarda geliştiği bir üretim modeli öne çıkar. Bu yapı, “bahçe kahvesi” tanımını neredeyse doğal bir kategoriye dönüştürür.

Elbette özel mülkiyete ait tarlalar ve kooperatiflerin yönettiği küçük ve orta ölçekli çiftlikler de vardır; ancak ortalama üretici için kahve, yüksek hacimli endüstriyel üretimden ziyade sürdürülebilir geçim döngüsünün bir parçasıdır. Tam da bu nedenle Etiyopya kahvesi, tek bir standarda sıkışmaz: bölgeden bölgeye, hatta aynı bölge içinde köyden köye bile karakter değiştirir. Etiyopya menşeli kahveleri kalıcı kılan şey, sadece aromatik zenginlik değil; bu zenginliğin arkasındaki üretim biçimi, kültür ve çeşitliliktir.